19 آذر 1401
جمال سروش

جمال سروش

مرتبه علمی: استادیار
نشانی:
تحصیلات: دکترای تخصصی / الهیات و معارف اسلامی-حکمت متعالیه
تلفن: 08133339880-4
دانشکده: دانشکده ادبیات و علوم انسانی

مشخصات پژوهش

عنوان
نقش شهود در فلسفه اسلامی
نوع پژوهش مقاله چاپ شده
کلیدواژه‌ها
فلسفه اسلامی، شهود، برهان فلسفی، علم حضوری
سال 1393
مجله حکمت و فلسفه
پژوهشگران جمال سروش

چکیده

مشهور است که در فلسفه اسلامی مقوم و رکن اصلی، تنها برهان یعنی اقامه استدلال قیاسی است و شهود در این علم ارزش و جایگاهی ندارد مگر از باب مقدمه یا تأیید. در این مقاله توضیح داده ایم که شهود نه تنها در آغاز فلسفه (اثبات مبدأ تصدیقی آن)،و در برخی مسائل فلسفه مانند: الف. اثبات تجرد علم، ب. اثبات تجرد نفس در برهان طلق، ج. اثبات علم و اثبات اقسام آن (علم حصولی و علم حضوری)، د. اثبات برخی مقدمات اصالت وجود، ه. تبیین نحوه ادراکات حسی، کارایی دارد بلکه در تمام استدلالات برهانی نیز نقش اساسی و ریشه ای از آن شهود است؛ به تعبیر دیگر هیچ مسئله فلسفه ای نیست مگر اینکه یا مستقیماً مشهود نفس است و یا بالمآل به شهود راجع است؛ بنابراین شهود مباشرتاً یا با واسطه منشأ ارزش و اعتبار همه مدعیات و براهین فلسفی است و اگر شهود نباشد ارزش و جایگاه برهان هم از حیز انتفاع ساقط می گردد و فرو می ریزد.