مقدمه: دیابت نوع دو یک چالش جهانی سلامت است و تغییر سبک زندگی، سنگ بنای مدیریت آن محسوب میشود. با وجود شواهد مستقل مبنی بر اثربخشی رژیمهای کمکربوهیدرات و ورزش، بهترین الگوی ترکیبی این دو مداخله نامشخص باقی مانده است. هدف این فراتحلیل، تعیین و مقایسه تاثیر نسبی ترکیب رژیم کمکربوهیدرات با سه الگوی ورزشی (هوازی، مقاومتی و ترکیبی) بر شاخص قند خون درازمدت (HbA1c) بود. روشها: این مطالعه به صورت یک فراتحلیل نظاممند مطابق با دستورالعمل گزارشدهی استاندارد مرورهای نظاممند و فراتحلیلها انجام شد. جستجوی جامعی در پایگاههای اطلاعاتی پابمد، اسکوپوس، وب آو ساینس و پایگاه ثبت مرکزی کارآزماییهای کنترلشده کاکرین تا سال ۲۰۲۴ انجام گرفت. یافتهها: از بین 21 مطالعه واجد شرایط، مداخلات ترکیبی به طور کلی کاهش معناداری در HbA1c ایجاد کردند. تحلیل زیرگروه نشان داد که ترکیب رژیم با ورزش ترکیبی (هوازی + مقاومتی) قویترین اثر را دارد. پس از آن، ترکیب رژیم با ورزش مقاومتی و در نهایت ترکیب رژیم با ورزش هوازی قرار گرفتند. مداخلات با مدت بیش از ۶ ماه اثربخشی به مراتب بالاتری نسبت به مداخلات کوتاهمدت داشتند. نتیجهگیری: مؤثرترین راهبرد غیردارویی برای کنترل قند خون در دیابت نوع دو، تلفیق یک رژیم کمکربوهیدرات با یک برنامه ورزشی ترکیبی است و این اثربخشی با تداوم مداخله افزایش مییابد. این یافتهها بر لزوم تجویز هدفمند و پایدار تغییرات سبک زندگی در عمل بالینی تأکید میکنند.
