1404/01/14
مهرانگیز روستائی

مهرانگیز روستائی

مرتبه علمی: استادیار
ارکید:
تحصیلات: دکترای تخصصی
اسکاپوس:
دانشکده: دانشکده ادبیات و علوم انسانی
نشانی: ملایر،کیلومتر 4 جاده ملایر - اراک، دانشگاه ملایر، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، گروه حقوق، کدپستی: 95863-65719
تلفن: 08133339841

مشخصات پژوهش

عنوان
دفاع فایده گرایانه از اصل آزادی
نوع پژوهش
کتاب
کلیدواژه‌ها
اصل ضرر، فایده گرایی، اندیشه اخلاقی دو سطحی
سال 1398
پژوهشگران مهرانگیز روستائی

چکیده

اصل آزادی طرح شده از سوی جان استوارت میل که در بازاستفاده اش در حقوق کیفری به اصل ضرر شهرت پیدا کرده است، از مهم ترین آموزه های فلسفۀ سیاسی آنگلوآمریکایی در حمایت از آزادی های فردی در مقابل قدرت دولت و جامعه است. این اصل با نفی پدرسالاری و اخلاق گرایی قانونی، تنها هدفی که به موجب آن قدرت می تواند به حق بر اعضای یک جامعۀ متمدن تحمیل شود را پیشگیری از ایراد ضرر به دیگران می داند و خیر فردی و مصلحت اندیشی های دیگران را موجبی برای مداخلۀ دولت نمی داند. با این حال، به رغم سادگی ظاهری و جذابیت محتوا، جایگاه اصل ضرر در منظومۀ فکری واضع آن مستحکم نیست. جان استوارت میل، مقصد تمام اصول اخلاقی را به فایده برمی گرداند؛ در حالی که فایده گرایی در درون ما یۀ خود، ممکن است آزادی فردی را فدای برآورده کردن بیشترین میزان خوشبختی برای بیشترین تعداد افراد نماید؛ همچنان که عدم مداخله در رفتارهای خودآسیب زا و موهن، ممکن است موجب کاهش سرجمع فایده شود. بدین ترتیب، تعارض اصل ضرر با فایده گرایی، انتقادی مهلک به این اصل است. تلاش ها برای سازگار نشان دادن این دو اندیشه، گاه در قالب بازاندیشی در اصل ضرر، گاه بازاندیشی در فایده گرایی و گاه نیز بازاندیشی در هر دو صورت گرفته است. بررسی سیر راه حل های ارائه شده در موضوع و تأمل در دیدگاه های میل در هر دو حوزه، - اصل آزادی و فایده گرایی-، علاوه بر بررسی امکان سنجی انطباق اندیشه های او با یک اندیشۀ اخلاقی دوسطحی، ما را به امکان رد ایراد تعارض نزدیک کرده و فایده گرایی و ضرر را همسوتر جلوه خواهد داد.