03 تیر 1403
ساسان ملكي

ساسان ملکی

مرتبه علمی: استادیار
نشانی:
تحصیلات: دکترای تخصصی / زبانشناسی همگانی
تلفن:
دانشکده: دانشکده ادبیات و علوم انسانی

مشخصات پژوهش

عنوان
اصطلاحات صوری و جوهری در زبان فارسی: مطالعة موردی برخی «اگر»- ساخت ها
نوع پژوهش مقاله چاپ شده
کلیدواژه‌ها
دستور ساختی، اصطلاحات صوری، اصطلاحات جوهری، توالی نحوی، اگر-ساخت
سال 1399
مجله مطالعات زبان ها و گویش های غرب ایران
پژوهشگران ساسان ملکی

چکیده

مقالة حاضر، از منظرِ دستور ساختی به بررسی آن دسته از اصطلاحات صوری و جوهری در زبان فارسی می-پردازد که دارای نشانة «اگر» هستند. در حالت متعارف، نشانة «اگر» در جملات شرطی به کار می رود. در این پژوهش، برآنیم تا به این پرسش پاسخ دهیم که ساخت های شامل «اگر»، از چه ویژگی های منحصربه فردِ معنایی، نحوی و آوایی برخوردار هستند که آنها را از ساخت شرطی متمایز می سازد؟ برای این هدف، با در نظرگرفتن نظرات فیلمور و همکاران (1998)، به بررسی شواهدِ فرهنگ فارسی عامیانه (1387) پرداختیم. اصطلاحات صوریِ شامل «اگر»، مفاهیمی چون احتمالِ ضعیف، انکار و نفی، قطعیت، ترغیب و شرط بندی، تأکید و تهدید را بیان می کنند و اصطلاحات جوهری شاملِ «اگر»، بیانگر مفاهیمی نظیر آرزو، تعجیل، خواهش، امرِ محال و اعتراض هستند. یافته ها نشان داد که اصطلاحات صوری، به توالی نحوی غیرمتعارف تمایل دارند، اما اصطلاحات جوهری به توالی نحوی متعارف گرایش دارند. همچنین، جابه جایی در توالی نحوی و تغییر زمان افعال در برخی اصطلاحات صوری و جوهری، موجب خروج آنها از مفهوم اصطلاحی می شود. آهنگِ کلام نیز یک ویژگی ساختیِ متمایزکننده در برخی اصطلاحات صوری و جوهری است.